الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

74

تفسير مجمع البيان (فارسى)

ندانند شايد اين احتمال اين است كه خداوند مىفرمايد : « وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ » ( سوره نساء آيهء 48 ) يعنى گناهان پايينتر از شرك را براى كسانى كه بخواهد مىآمرزد . چنين كسانى غير از مؤمنانى كه مرتكب گناه كبيره شده و بدون توبه مرده‌اند ، نيستند زيرا مؤمن مطيع و گنهكارى كه توبه كرده ، از اين جمله ، خارجند و خلافى نيست كه خداوند مومنانى را كه اهل طاعتند و معصيت كارانى كه توبه كرده‌اند ، عذاب نمىكند ، همچنين شخص كافر هم مشيت خداوند شامل حالش نمىشود و از آمرزش او محروم است زيرا خداوند خبر داده است كه اهل كفر را نمىآمرزد . پس اين مشيت فقط شامل حال مؤمنانى مىشود كه مرتكب گناه كبيره شده و بدون توبه مرده‌اند . ربيع مىگويد : اين آيه بوسيله : « وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ » نسخ شده است چه خداوند حكم كرده است كه براى گنهكاران عذابى دردناك مهيا كرده است و همان طورى كه نسخ در امر و نهى جايز است در چنين احكامى هم جايز است ولى نسخ در خبر جايز نيست . مثل اين كه : بگويد : « چنين و چنان بود » و بعد آن را نسخ كند و بگويد : « خير چنين و چنان نبود » بديهى است كه نظريه ربيع نادرست است . زيرا « اعتدنا . . . » بمنزلهء خبر است و همانطورى كه نسخ در خبر جايز نيست در چيزى كه بمنزلهء خبر است نيز روا نيست .